نحوه اندازه گیری قطر میدان دید و طول سلول در زیر میکروسکوپ
تعیین قطر میدان دید:
ابتدا یک خط کش پلاستیکی شفاف به طول تقریبی ۱۰ سانتی متری را مانند لام در روی صفحه ی میکروسکوپ بگذارید و با بزرگ نمایی کم میکروسکوپ درجاتش را بیابید در این حال خط کش را طوری در میدان دید حرکت دهید که لبه ی آن یعنی قسمت مدرج شده دقیقا در قطر دایره ی میدان دید واقع شود.
تعداد فواصل را که بر حسب میلی مترند بشمارید. بدین ترتیب قطر میدان دید میکروسکوپ با عدسی شیئی ضعیف بر حسب میلی متر به دست می آید چون واحد اندازه گیری های میکروسکوپی میکرون است قطر میدان دید بر حسب میکرون ( یک هزارم میلی متر) تعیین می شود حال لام محتوی سلول های بشره پیاز را روی صفحه ی میکروسکوپ بگذارید و در محل قطر تعداد سلول های دنبال همدیگر را بشمارید. آنگاه از تقسیم قطر میدان میکروسکوپ بر حسب تعداد سلول ها قطر تقریبی هر سلول بر حسب میکرون به دست آورید.
برای به دست آوردن قطر میدان دید با عدسی های قوی تر بزرگ نمایی عدسی شیئی مورد نظر را بر بزرگ نمایی عدسی شیئی ضعیف تقسیم می کنیم. سپس قطر میدان دید با عدسی شیئی ضعیف بر عدد به دست آمده تقسیم می شود. مثلا اگر بزرگ نمایی های عدسی های شیئی ضعیف و قوی به ترتیب *۱۵ و *۴۵ باشند ۴۵ را بر ۱۵ تقسیم کنید تا عدد ۳ به دست آید. اگر قطر میدان دید با عدسی شیئی ضعیف۵/۱ میلی متر باشد این عدد را بر سه تقسیم کنید قطر میدان دید با عدسی شیئی ۴۵* به دست خواهد آمد.
به چند روش می توان طول یک سلول را در زیر میکروسکوپ اندازه گرفت:
1-مي توان مساحت مشخصي از يك بافت را بريده(مثلا 5 ميليمتر در 5 ميليمتر)سپس آن را در زير ميكروسكوپ مشاهده كرد و تعداد سلولها را در عرض بافت در زير ميكروسكوپ شمرد وبا يك تناسب اندازه متوسط يك سلول را پيدا نمود.مثلا اگر در عرض بافت 12 سلول وجود داشته باشد:
12 سلول 5 ميليمتر
1 سلول ؟ميليمتر
2-مي توان بافت را در زير ميكروسكوپ قرار داد و سپس در وسط يك تكه كاغذ مربعي به ضلع مشخص(مثلا 5 ميليمتر)ببريم (سوراخي در وسط كاغذ ايجاد كنيم)سپس كاغذ را در روي لام گذاشته در نتيجه فقط سلول هاي زير سوراخ وسط كاغذ قابل رويت هستند كه در نتيجه ابعاد مشخصي دارند .همانند روش بالا تعداد سلولها را در اين ابعاد مشخص شمرده و از تناسب براي محاسبه اندازه متوسط يك سلول استفاده مي كنيم.
3-در ميكروسكوپ هائي كه داراي شاريو و صفحه مدرج مي باشند مي توان براي تعيين اندازه نمونه زير ميكروسكوپ استفاده نمود بدين ترتيب كه ابتدا نمونه را در زير ميكروسوپ قرار داده و سپس با تنظيم پيچ هاي شاريو ضلع كناري يك سلول را مماس بر محيط ميدان ديد ميكروسكوپ قرار مي دهيم و از روي قسمت هاي مدرج صفحه ميكروسكوپ مختصات آن نقطه را يادداشت مي كنيم سپس صفحه را آنقدر حركت مي دهيم كه سلول از روي ميدان ديد حركت نموده و ضلع مقابل به ضلع اول مماس بر محيط ميدان ديد ميكروسكوپ قرار گيرد حال مختصات نقطه جديد را يادداشت كرده و از مختصات اول كم مي كنيم عدد بدست آمده قطر آن سلول خواهد بود.
4-از لامهاي مخصوص شمارش گلبول(لام هماسيتومتر)نيز مي توان براي اندازه گيري ابعاد سلول ها استفاده نمود.
5-ازلام هاي مخصوص مدرج نيز براي اندازه گيري ابعاد سلولها مي توان استفاده نمود.
6-حتي مي توان يك خط كش شفاف را در زير ميكروسكوپ قرار داد و تعداد سلولها را در بين خط هاي مشخصي از خط كش شمارش نمود كه البته دقت كمي دارد.